امام محمد باقر علیه السلام می فرمایند:

قراء القرآن ثلاثة : رجل قرا القرآن فاتخذه بضاعة و استدربه الملوک و استطال به علی الناس و رجل قرا القرآن فحفظ حروفه و ضیع حدوده و اقامه اقامة القدح فلا کثر الله هولاء من حملة القرآن و رجل قرا القرآن فوضع دواء القرآن علی داء قلبه فاسهر به لیلة و اظما به نهاره و قام به فی مساجده و تجافی به عن فراشه فباولئک یدفع الله العزیز الجبار البلاء و باولئک یدیل الله عزوجلمن الاعداء و باولئک ینزل الله عزوجل الغیث من السماء فوالله لهولاء فی قراء القرآن اعز من الکبریت الاحمر

قرآن خوانان سه گروهند:

یکی آنکه قرآن خواند و آن را سرمایه ی کسب خود کند و پادشاهان را با آن بدوشد و به مردم بزرگی بفروشد.

و دیگر کسی که قرآن را بخواند و حروف آن را نگهداری کند ولی حدود آن را ضایع سازد و آن را چون قدح ( جام آب) نگهداری کند ( یعنی برای خود نمایی و هنگام سودجویی از آن مرتفع گردد و در سایر اوقات پشت سر اندازد ) خداوند امثال این قرآن خوانان را زیاد نکند.

و دیگر کسی که قرآن خواند و داروی قرآن را بر دل دردمندش نهد و برای ( خواندن و به کار بستن و دقت و غور در معانیش)  شب زنده داری کند و روزش را به تشنگی به سر برد و در هنگام نمازهایش و جاهای آن بدان قیام کند و از بستر خواب بخاطر آن دوری گزیند و به خاطر این دسته از مردمان است که خدای عزیز  جبار بلا را بگرداند و ببرکت ایشان است که خدای عزوجل شر دشمنان را باز دارد و به سبب آنان است که خدای عزوجل از  آسمان باران فرستد، پس به خدا سوگند این ها در میان قرآن خوانان از کبریت احمر کمیاب ترند.

اصول کافی / ج2 / « کتاب فضل القرآن » « باب نوادر » حدیث 1

زراره از امام محمد باقر علیه السلام حدیث کند که فرمود: در دهه دوم ماه رمضان قرآن را بردار و باز کن و پیش رویت بنه و ( این دعا را) بخوان: « اللهم انی اسئلک بکتابک المنزل و ما فیه و فیه اسمک الاعظم الاکبر و اسماوک الحسنی و ما یخاف و یرجی ان تجعلنی من عُتَقائک من النار » و هر حاجتی که خواهی از خدا بخواه.

و نیز آن حضرت علیه السلام فرمودند:

« لکل شیء ربیع و ربیع القرآن شهر رمضان »

هرچیز بهاری دارد و بهار قرآن ماه رمضان است.

اصول کافی / ج2 / « کتاب فضل القرآن » « باب نوادر » حدیث 9 و 10

امام باقر علیه السلام می فرماید:

مردم باید قرآن را چنان كه كه نازل شده است بخوانند و اگر نیاز به تفسیر آن پیدا كردند به سراغ ما آیند، زیرا هدایت، تنها درآمدن به سوی ما و به وسیله ما است.

تفسیر فرات كوفی، ص 258، شماره .351

امام باقرعليه السلام در مورد رعايت كنندگان حقّ تلاوت و به عبارتى تلاوت كنندگان حقيقى كه مراحل سه گانه قرائت، تأمّل و عمل را شامل مى‏شود و در آيه «الذين آتينا هم الكتاب يتلونه حقّ تلاوته اولئك يؤمنون به» (بقره / 121.) ذكر شده است، مى‏فرمايد:

 (تلاوت كنندگان واقعى) كسانى هستند كه قرآن را تلاوت مى‏كنند و در آن تفقّه و تأمّل عميق مى‏كنند و به احكام آن عمل مى‏كنند، به وعده‏هاى آن اميدوارند و از وعيد آن مى‏ترسند و به وسيله قصّه‏هاى آن عبرت مى‏گيرند و از اوامر آن، فرمان مى‏برند و از نواهى آن نهى مى‏پذيرند. به خدا قسم! حقّ تلاوت، (تنها) حفظ كردن آيات و حروف آن و قرائت سوره‏ها و بخش‏هاى ده گانه و پنج گانه آن نيست تا حروف قرآن را حفظ كرده باشند و حدود آن را ضايع؛ بلكه حقّ تلاوت، همان تدبّر در آيات و عمل به احكام آن است. خداوند تعالى مى‏فرمايد: «ما كتابى مبارك به سوى تو نازل كرديم تا در آيات آن تدبّر شود.»

مقاله ی تدبر در قرآن از دیدگاه اهل بیت / على كرجى‌

امام باقر عليه‏السلام در اين راستا مى‏فرمايد:

"شَرُّ الابَاءِ مَن دَعَاهُ البِرُّ اِلَى الاِفرَاطِ وَ شَرُّ الاَبنَاءِ مَن دَعَاه التَّقصِيرِ اِلَى العُقُوقِ"؛

بدترين پدران كسى است كه [در نيكى از حد اعتدال خارج شود و] به زياده‏روى بگرايد و بدترين فرزندان فرزندى است كه در اثر كوتاهى، به عاق والدين دچار شود.

تاريخ يعقوبى، ج 2، ص 486. به نقل از مرکز نشر اعتقادات

امام محمد باقر علیه السلام فرموده اند:

« اوصیک ان تتخذ صغیر المسلمین ولدا و اوسطهم اخا و اکبرهم ابا. فارحم ولدک و صل اخاک و بر والدک»

سفارش می کنم با کودکان مسلمین مانند فرزند، با میانسالانشان مانند برادر و با بزرگ سالانشان مانند پدر رفتار کنید

پس به فرزندن ترحم کن

و با برادر بپوند و ارتباط داشته باش

و به پدرت احترام و نیکی کن.

تصنیف غررالحکم/ ص 278 به نقل از رساله حقوق امام سجاد علیه السلام شرح نراقی

امام محمد باقر علیه السلام در مورد رعایت حق والدین بعد از مرگشان می فرمایند:

«  ان العبد لیکون بارا بوالدیه فی حیاتهما ثم یموتان فلایقضی عنهما دَینهما و لا یستغفر لهما فیکتبه الله عزوجل عاقا و انه لیکون عاقا لهما فی حیاتهما غیر بار فاذا ماتا قضی و استغفر لهما فیکتبه الله عزوجل بارا  »

گاهی انسان در دوران حیات پدر و مادر به آنان احسان و نیکی می کند ولی پس از مرگ آنان را فراموش نموده، دین آنها را ادا نمی کند و برای آنها از خدا طلب آمرزش نمی کند. خداوند چنین کسی را عاق والدین ثبت می کند.

و گاهی انسان در دوران حیات پدر و مادر نسبت به آنان عاق شده و از هرگونه احسانی درباره آنان دریغ می ورزد. چون مرگ آنان فرا رسد، قرض آنها را ادا می کند و برای آنها از خداوند مغفرت می خواهد خداوند او را جز نیکوکاران به پدر و مادر ثبت می کند.

بحار ج 74 ص 59 به نقل از رساله حقوق امام سجاد علیه السلام شرح نراقی

امام محمد باقر علیه السلام فرموده اند:

« ثلاث لم یجعل الله عز و جل لاحد فیهن رخصة: اداء الامانة الی البر و الفاجر و  و الوفاء بالعهد للبر و الفاجر  و بر الوالدین برین کانا او فاجرین. »

سه چیز است که خداوند اجازه ترک آنها را به هیچ کسی نداده است :

ادای امانت به نیکوکار و بدکار

وفای به عهد برای نیکوکار و بدکار

و نیکی به پدر و مادر چه نیکوکار و چه بدکار.

تاریخ یعقوبی ص 95 به نقل از رساله حقوق امام سجاد علیه السلام شرح نراقی

امام باقر علیه السلام فرموده اند:

« من بر والدیه ، طوبی له زاد الله فی عمره »

خوشا بر حال کسی که به پدر و مادر خود نیکی کند چرا که خداوند بر عمر او می افزاید.

تحف العقول ص 238 به نقل از رساله حقوق امام سجاد علیه السلام شرح نراقی

امام محمد باقر علیه السلام فرموده اند:

ان الله عز و جل کتب علی الرجال الجهاد و علی النساء الجهاد فجهاد الرجل ان یبذل ماله و دمه حتی یقتل فی سبیل الله و جهاد المراة ان تصبر علی ما تری من اذی زوجها و غیرته

به راستی که خداوند عز و جل بر زنان و مردان جهاد را واجب کرده است اما جهاد مردان آن است که ( برای حفظ دین و مملکت) مال و خون خود را بذل کنند تا در راه خدا کشته شوند و اما جهاد زن آن است که در مقابل دشواری های زندگی همسرش صبر کند.

مکارم الاخلاق فی حق الزوج علی المراة ( ط بیروت ص 215)

و نیز فرمودند:

جهاد المراة حسن التبعل

جهاد زن مواظبت مراقبت و نگهداری شوهر است.

به نقل از رساله امام سجاد علیه السلام، شرح نراقی

حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرموده اند:

« من احتمل من امراة و او کلمة واحدة اعتق الله رقبه من النار و اوجب الله له الجنة و کتب له ماتی الف حسنة و محی عنه ماتی الف سیئة و رفع له ماتی الف درجة و کتب الله عز و جل بکل شعرة علی بدنه عبادة سنة »

هرکه آزار و اذیت زنان را تحمل کند و بردباری نماید اگرچه در برابر یک سخن ناروا باشد  خداوند او را از آتش جهنم آزاد کند بهشت را بر او واجب گرداند در نامه عمل او دویست هزار نیکی بنویسد دویست هزار زشتی از آن محو کند مقام او را دویست هزار درجه بلند نماید و به شماره موهای بدنش عبادت یک سال برای او بنویسد.

مکارم اخلاق طبرسی به نقل از رساله امام سجاد علیه السلام، شرح نراقی

حضرت صادق علیه السلام از پدرش نقل كرده كه فرمود:

هر كس زن‏گرفت، ‏بايد او را گرامى و محترم بشمارد 

بحار جلد 103 ص 224 به نقل از کتاب همسرداری /ابراهيم امينى

امام محمد باقر علیه السلام در مورد امر به معروف و نهی از منکر می فرمایند:

من نصرهما اعزه الله و من خذلهما خذله الله

هرکس آن دو را یاری کند خداوند او را عزت می دهد و هرکس خوارشان کند خدا او را خوار می کند.

بحار ج 98 ص75 به نقل از میزان الحمه

امام محمد باقر علیه السلام می فرمایند:

ولو اضرت الصلوه بسائر ما یعلمون باموالهم و ابدانهم سرفضوا کما رفضوا اسمی الفرائض و اشرفها

افرادی هستند که اگر نماز ضرری به مال یا جانشان بزند آن را ترک می کنند همان گونه که بزرگترین و شریف ترین واجبات ( امر به معروف و نهی از منکر) را رها کردند.

فروع کافی ج 4 ص 55 به نقل از میزان الحکمه

امام پنجم شیعیان، امام محمد باقر علیه السلام در مورد امر به معروف و نهی از منکر می فرمایند:

بها تقام الفرائض و تامن المذاهب و تحل المکاسب و ترد المظالم و تعمر الارض و یتنصف من الاعداء و یستقیم الامر

به وسیله آن واجبات بر پا می شود، راه ها امن می شود، کسب ها حلال می شود، مظالم ( به صاحبان اصلیش) برگردانده می شود، زمین آباد می شود، از دشمنان انتقام گرفته می شود و کارها رو به راه می شود.

فروع کافی، ج5 ، ص 56 به نقل از کتاب ده گفتار شهید مطهری

امام محمد باقر علیه السلام فرموده اند:

ایاک و الکسل و الضجر فانهما مفتاح کل شر من کسل لم یود حقا حفا و من ضجر لم یصبر علی حق

بپرهیز از کسالت و ملالت در امور ، زیرا این دو کلید هر بدی ست،

کسی که به کسالت و واماندگی رود هیچ حقی ادا نکند

و کسی که ملالت و بی قراری گیرد بر هیچ حقی صابر و شکیبا نتواند بود.

منتهی الامال ج 2 ص 145

امام محمد باقر علیه السلام فرموده اند:

اربع من کنوز البر: کتمان الحاجة، و کتمان الصدقة و کتمان الوجع و کتمان المصیبة

چهار چیز از گنج های نیکوییست: کتمان حاجت و کتمان صدقه و کتمان درد و کتمان مصیبت

منتهی الامال ج 2 ص 142

امام پنجم حضرت محمد بن علی باقر علیه السلام فرمودند:

ثلاثه من مکارم الدنیا و الاخرة: ان تعفو عمن ظلمک و تصل من قطعک و تحلم اذا جهل علیک

سه چیز از مکارم دنیا و آخرت است:

عفو کنی از کسی که بر تو ستم کرده ست

و پیوند و صله کنی با کسی که قطع رحم تو کرده

و حلم ورزی هرگاه با تو از روی جهل و نادانی رفتار شود.

منتهی الامال ، ج2 ، ص 141

امام محمد باقر علیه السلام می فرمایند:

الجنة محفوفة بالمکاره و الصبر ، فمن صبر علی المکاره فی الدنیا دخل الجنة و جهنم محفوفة باللذات و الشهوات فمن اعطی نفسها لذتها و شهوتها دخل النار

بهشت در لا بلای ناراحتیها و صبر و شکیبایی و استقامت پوشیده شده است، هر کس در برابر ناراحتیها ( و ترک شهوات) در دنیا شکیبایی کند داخل بهشت می شود

و دوزخ در لا به لای لذات نامشروع و شهوات سرکش پیچیده شده و هرکس نفس خویش را در برابر این لذات و شهوات آزاد بگذارد داخل آتش می شود.

نورالثقلین ج 5 ص 507 حدیث 46 به نقل از تفسیر نمونه

 امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:

اَوشَک دَعوَهُ و اَسرَعُ اِجابَه دُعاءَ المَرءِ لِاَخیهِ بِظَهرِ الغَیبِ

دعای انسان پشت سر برادر دینی اش ، نزدیکترین و سریعترین دعا به اجابت است .

(کافی ، ج 2 ، ص 507)

التماس دعای فرج

به امید ظهور

امام باقر علیه السلام فرمودند:

ایما مؤمن حافظ علی الصلوات المفروضة فصلاها لوقتها فلیس هذا من الغافلین

هر مؤمنی  محافظت برنمازش نماید، و او را در وقتش به جا آورد، از انسانهای غافل شمرده نمی شود.

( وسائل الشیعه ، ج 3، ص 79 )

امام محمد باقر (ع) فرمودند:

ما شیب شی ء بشی ء احسن من حلم بعلم

چیزی با چیزی نیامیخته است که بهتر از حلم با علم باشد.

(بحارالانوار ، دار احیاء التراث العربی ، ج 75 ، ص 172 )

امام باقر علیه السلام فرمودند:

مَن کَفَّ غَضَبَهُ عن النّاس کَفَّ اللهُ عنهُ عَذابَ یومَ القِیامة

کسی که خشمش را از مردمان باز دارد خداوند نیز در روز قیامت عذابش را از او باز می دارد

(جهادالنفس،ح532)

امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:

لا فَضیلَةَ کالجِهادِ ، ولا جِهادَ کمُجاهَدَةِ اَلهَوی

فضیلتی چون جهاد نیست ، و جهادی چون مبارزه با هوای نفس نیست.

(تحف العقول ص 286)

 امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:

افضل العبادة عفة البطن و الفرج

بالاترین عبادت، عفت شکم و شهوت است

(تحف العقول، ص 296)

 امام محمدباقر علیه السلام فرمودند:

خُذُوا الکلِمَةَ اطَّیبَةَ مِمَّن قالَها و إن لَم یعمَل بِها

سخن طیب و پاکیزه را از هر که گفت بگیرید،‌ اگر چه او خود،‌ بدان عمل نکند.

(تحف العقول، ص391)

امام باقر علیه السلام فرمودند:

مَا حَسَنَةُ الدُّنیا إلّا صِلَةُ الإخوانِ وَالمَعارِفِ

خوبی دنیا جز در پیوند با برادران و آشنایان نیست

(بحار الأنوار، ج46، ص 291)